Slepa Zivana

SLEPA ŽIVANA

Posebnu skupinu među Vukovim pevačima čine slepe žene pevačice. Kod njih se može uočiti pojačana emocionalnost, saosećanje prema stradanjima i stradalnicima, smisao za događaje iz porodičnog života i za porodične odnose. U našu junačku epiku unele su ne samo motive nego i način doživljaja sveta, osnovna raspoloženja i atmosferu ženskih pesama,- one su njen opori herojsko-patrijarhalni duh ublažile lirskom mekoćom i toplinom osećanja. Nigde se to tako lepo ne sagledava kao kod najveće među ženama pevačima, Slepe Živane (umrla 1828). Sve njene pesme govore o ličnim odnosima ljudi: to mogu biti odnosi oca prema sinu ili sina prema ocu, majke prema deci, sestrića i ujaka, kralja i njegovog vojvode, gospodara i sluge ili čak odnos dvaju protivnika koji dele megdan, ali u svim tim slučajevima izbijaju na videlo izvesna srdačnost i toplina karakteristične za porodične odnose. Najpoznatije i najlepše među njima su Ivo Senković i aga od Ribnika i Smrt vojvode Kajice. Ljubav je u pesmama ove pevačice sveopšti princip; ona ne zna ni za kakva ograničenja, ni za kakve podele. Svi junaci njenih pesama jedni prema drugima stalno iskazuju naklonost i miloštu. Suze se prolivaju ne samo za svojim nego i za tuđinom, pa čak i za onim od kojega js junaka sustiglo veliko zlo. Ljubavlju se obasipaju ne samo ljudi nego i životinje. Marko, kad hoće da podstakne svog Šarca na trk, ne udara ga bakračlijom, već ga grli i ljubi. Jedna od najdirljivijih scena u čitavoj našoj narodnoj epici jeste ona kada stari Đurađ Senković savetuje svog konja kako da mu čuva neiskusnog sina u borbi. Slepa pevačica, koja se celoga veka potucala od nemila do nedraga, doista je nosila u svom srcu ljubav prema celom svetu.

Jovan Deretić • Marija Mitrović
Iz Istorije književnosti, 1984.

Živana Antonijević
Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Živana Antonijević ili Slepa Živana (umrla u Zemunu 1828) bila je prva među slepim ženama pevačicama i spada u red najvećih Vukovih pevača. Podučavala je druge slepe žene pevačkom zanatu. Njena učenica bila je slepa Jeca (pravo ime Jelisaveta Marković), takođe poznat Vukov pevač. Pretpostavlja se da se Vuk sa Živanom sreo 1815. godine. On je objavio sedam njenih pesama: Kako se krsno ime služi, Ko krsno ime slavi onom i pomaže, Marko Kraljević i Alil-aga, Marko Kraljević i dvanaest Arapa, Ljutica Bogdan i vojvoda Dragija, Vučko Ljubičić i Nahod Momir. Neke njene pesme spadaju u vrhunska dela naše narodne epike, npr. Smrt vojvode Kajice i Ivo Senković i aga od Ribnika.
Stvaralaštvo

Tema Živaninih pesama jeste slika srpske patrijarhalne porodice početkom devetnaestog veka. Za motiv svojih pesama često uzima krsnu slavu, a jedna od osnovnih karakteristika slepe žene – guslara je njena velika osećajnost. Kod nje je osećajnost više odlika muških nego ženskih junaka, a snažno su naglašeni očinska i sinovska ljubav kao i pobratimstvo. Na osnovu ovih odlika, Svetozar Matić i Vido Latković pripisuju joj i pesme Marko Kraljević i vila, Nevjera ljube Grujičine, Ženidba Todora od Stalaća i dr. Vuk je objavio sedam njenih pesama.

Dela
Kako se krsno ime služi
Ko krsno ime slavi onom i pomaže
Marko Kraljević i Alil-aga
Marko Kraljević i dvanaest Arapa
Ljutica Bogdan i vojvoda Dragija
Vučko Ljubičić
Nahod Momir
Smrt vojvode Kajice
Ivo Senković i aga od Ribnika
Marko Kraljević i vila
Nevjera ljube Grujičine
Ženidba Todora od Stalaća

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License